Đèn báo cháy là gì? Định nghĩa, cấu tạo và chức năng chi tiết

Trong các hệ thống báo cháy hiện đại, đèn báo cháy đóng vai trò là “mắt xích” quan trọng trong việc truyền tin khẩn cấp. Không chỉ đơn thuần là một bóng đèn phát sáng, thiết bị này được thiết kế với các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe để đảm bảo khả năng nhận diện trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về cấu tạo, nguyên lý và các tiêu chuẩn lắp đặt đèn báo cháy hiện nay.

Đèn báo cháy là gì?

Khái niệm đèn báo cháy

Đèn báo cháy (Fire Alarm Strobes/Indicators) là thiết bị ngoại vi thuộc hệ thống báo cháy, có chức năng chuyển đổi tín hiệu điện từ trung tâm báo cháy thành tín hiệu ánh sáng để cảnh báo con người về sự cố hỏa hoạn.

Trong một hệ thống báo cháy tự động, đèn báo cháy thường được lắp đặt kết hợp cùng chuông hoặc còi. Vai trò của nó là cực kỳ quan trọng đối với:

• Người khiếm thính: Những người không thể nghe thấy tiếng chuông/còi báo động.
• Khu vực có độ ồn cao: Nhà máy, xưởng cơ khí, sàn nhảy nơi âm thanh báo động có thể bị lấn át.
• Môi trường hạn chế tầm nhìn: Ánh sáng chớp cường độ cao có khả năng xuyên qua làn khói mỏng để chỉ dẫn hướng thoát nạn.

Đèn báo cháy hoạt động như thế nào?

Nguyên lý vận hành: 

1. Tiếp nhận: Khi các đầu báo (khói, nhiệt, lửa) phát hiện dấu hiệu cháy, chúng gửi tín hiệu về tủ trung tâm báo cháy (FACP). 
2. Kích hoạt: Trung tâm báo cháy xử lý dữ liệu và cấp nguồn điện (thường là 24VDC) đến mạch đầu ra (NAC).
3. Phát sáng: Dòng điện kích hoạt mạch dao động bên trong đèn, làm cho bóng LED hoặc đèn Xenon phóng điện tạo ra các luồng sáng chớp (Strobe) liên tục theo chu kỳ chuẩn.

Tại sao đèn báo cháy nhấp nháy? 

Theo tiêu chuẩn NFPA 72, ánh sáng nhấp nháy có tần suất từ 1 đến 2 lần mỗi giây (1Hz – 2Hz) dễ thu hút sự chú ý của não bộ hơn ánh sáng đứng yên, giúp con người phản ứng nhanh hơn trong tình huống hoảng loạn.

Phân loại đèn báo cháy phổ biến

Dựa trên mục đích sử dụng và đặc tính kỹ thuật, đèn báo cháy được chia thành các loại sau:

• Đèn báo cháy chớp (Strobe Light): Loại đèn có cường độ sáng cực mạnh (đo bằng đơn vị Candela – cd), chuyên dùng để báo động chung tại các sảnh, hành lang lớn.
• Đèn chỉ thị phòng (Remote Indicator): Được lắp phía ngoài cửa các phòng kín (chung cư, khách sạn). Khi đầu báo trong phòng kích hoạt, đèn này sẽ sáng đỏ giúp lực lượng phòng cháy chữa cháy xác định ngay căn phòng có sự cố mà không cần phá cửa kiểm tra từng phòng.
• Đèn báo cháy vị trí (Location Lamp): Thường có màu đỏ, sáng liên tục để chỉ thị vị trí đặt nút nhấn khẩn cấp, họng nước chữa cháy hoặc bình chữa cháy trong đêm tối.
• Đèn báo cháy kết hợp (Horn Strobe): Tích hợp cả còi báo động và đèn chớp trên cùng một thiết bị, giúp tối ưu hóa không gian lắp đặt và chi phí đi dây.
• Đèn báo cháy ngoài trời (Weatherproof): Thiết kế với vỏ kín khít, đạt tiêu chuẩn chống nước IP65/IP66, chịu được tia UV và nhiệt độ khắc nghiệt.

Cấu tạo chi tiết của đèn báo cháy

Một thiết bị đèn báo cháy hiện đại (như các dòng của Mircom) có cấu tạo phức tạp để đảm bảo độ tin cậy:

Các bộ phận chính

1. Vỏ bảo vệ: Thường làm bằng nhựa ABS chống cháy hoặc Polycarbonate cứng cáp, có khả năng chịu nhiệt và va đập.
2. Thấu kính (Lens): Được thiết kế để tán xạ ánh sáng đều khắp khu vực. Thấu kính thường có màu đỏ hoặc trắng trong suốt.
3. Nguồn sáng (LED hoặc Xenon):
   • Đèn Xenon: Cho cường độ sáng cực cao nhưng tiêu tốn nhiều năng lượng.
   • Đèn LED: Đang trở thành xu hướng nhờ tiêu thụ điện thấp, tuổi thọ lên đến 100.000 giờ và tỏa nhiệt ít.
4. Bảng mạch điều khiển: Chứa các linh kiện điện tử để đồng bộ hóa nhịp nháy và điều chỉnh cường độ sáng (Candela settings).
5. Đế lắp đặt: Thiết kế thông minh để dễ dàng gắn lên hộp âm tường hoặc trần nhà.

Màu sắc đèn báo cháy và ý nghĩa

• Màu Đỏ: Cảnh báo hỏa hoạn khẩn cấp (Fire).
• Màu Hổ phách/Vàng: Cảnh báo các sự cố khác như rò rỉ khí gas, sự cố kỹ thuật hoặc thông báo khẩn cấp (Mass Notification).
• Màu Xanh dương: Cảnh báo an ninh hoặc sự cố y tế.

Chức năng và ứng dụng thực tế của đèn báo cháy 

Cảnh báo trực quan và định hướng

Trong điều kiện cháy, khói thường bốc lên cao và làm tối không gian. Đèn báo cháy gắn tường ở tầm thấp hoặc các đèn chớp cường độ mạnh giúp người thoát nạn định hướng được hành lang và lối ra qua làn khói.

Phân vùng sự cố (Zoning)

Trong các tòa nhà cao tầng, đèn chỉ thị khu vực giúp ban quản lý xác định tầng hoặc phân khu đang gặp nguy hiểm, từ đó đưa ra phương án di tản phù hợp, tránh gây ùn tắc tại cầu thang thoát hiểm.

Ứng dụng đặc thù

• Trong phòng bơm: Đèn báo chỉ thị trạng thái hoạt động của máy bơm chữa cháy.
• Trong nhà máy hóa chất: Sử dụng đèn chống cháy nổ để đảm bảo an toàn cho thiết bị.

Các thương hiệu đèn báo cháy hàng đầu

Mircom (Canada) – Đỉnh cao công nghệ và đa dạng giải pháp

Mircom là thương hiệu hàng đầu thế giới với hệ thống sản phẩm đạt các chứng chỉ khắt khe nhất như UL/ULC và FM Approved. Các dòng đèn báo cháy Mircom nổi bật với hiệu suất cao và khả năng đồng bộ tuyệt vời:

• Dòng FS-400 (Wall Mount LED Strobes): Sử dụng công nghệ LED tiên tiến, thiết kế mỏng (Low Profile) mang tính thẩm mỹ cao cho các tòa nhà hiện đại. Đặc điểm nổi bật là dòng điện tiêu thụ cực thấp, giúp giảm tải cho hệ thống ắc quy dự phòng.
• Dòng FHS-400-LF (Low Frequency Sounder Strobe): Được thiết kế đặc biệt cho khu vực phòng ngủ theo chuẩn NFPA mới nhất. Đèn kết hợp còi có tần số thấp (520Hz) giúp đánh thức người đang ngủ hiệu quả hơn so với các tần số cao truyền thống.
• Dòng FS-400-WP (Outdoor Weather Protected Strobe): Giải pháp tối ưu cho môi trường khắc nghiệt như bãi đậu xe, nhà kho hoặc ngoài trời. Thiết bị có lớp vỏ bảo vệ đặc biệt, chống xâm nhập của hơi ẩm và bụi bẩn (IP rated).

Hochiki (Nhật Bản/Mỹ) – Sự bền bỉ và tin cậy tuyệt đối

Hochiki luôn là cái tên gắn liền với sự ổn định qua nhiều thập kỷ. Đèn báo cháy Hochiki thường được lựa chọn cho các dự án chung cư cao cấp và trung tâm thương mại nhờ:

• Tuổi thọ bóng đèn cực cao, ít xảy ra tình trạng cháy bóng sau thời gian dài chờ đợi.
• Thiết kế trang nhã, dễ dàng hòa hợp với kiến trúc nội thất.
• Khả năng tương thích tốt với các hệ thống báo cháy địa chỉ của chính hãng.

Horing & GST – Giải pháp kinh tế và ứng dụng rộng rãi

Đối với các công trình dân dụng, xưởng sản xuất nhỏ hoặc văn phòng quy mô vừa, Horing (Đài Loan) và GST (Trung Quốc) là những lựa chọn hàng đầu:

• Horing: Nổi tiếng với các dòng đèn báo phòng (Indicator) giá rẻ nhưng nhạy, dễ dàng lắp đặt và bảo trì.
• GST: Cung cấp dải sản phẩm rộng, từ đèn chớp thường đến đèn chớp địa chỉ, tích hợp dễ dàng vào các hệ thống báo cháy lai (Hybrid systems) với chi phí đầu tư tối ưu.

Tiêu chuẩn và cách lắp đặt đúng kỹ thuật

Việc lắp đặt đèn báo cháy không được tùy tiện mà phải tuân theo tiêu chuẩn TCVN 3890 và NFPA 72:

Vị trí và độ cao lắp đặt

• Gắn tường: Độ cao lý tưởng từ sàn đến điểm thấp nhất của thiết bị là 2.0m đến 2.4m.
• Gắn trần: Điểm lắp đặt phải nằm ở vị trí thông thoáng, không bị che khuất bởi rầm nhà hoặc hệ thống thông gió.

Khoảng cách và cường độ sáng (Candela)

• Trong các phòng diện tích nhỏ (6m x 6m), đèn chỉ cần cường độ 15cd.
• Trong các sảnh lớn hoặc hành lang dài, cần sử dụng đèn có cường độ từ 75cd đến 110cd để đảm bảo ánh sáng bao phủ toàn bộ diện tích.
• Lưu ý: Không nên lắp đèn quá gần nhau với cường độ mạnh vì có thể gây lóa mắt, ảnh hưởng đến khả năng di chuyển.

Sơ đồ đấu nối

Đèn báo cháy thường được đấu nối theo kiểu Class A hoặc Class B.

• Cần đảm bảo đúng cực tính (+/-) đối với dòng điện DC.
• Sử dụng cáp chống cháy (Fire Resistant Cable) để đảm bảo đèn vẫn hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định khi hỏa hoạn xảy ra.

Xử lý các lỗi thường gặp

1. Đèn nháy không đồng bộ: Do thiếu thiết bị đồng bộ (Sync Module) hoặc tủ trung tâm không hỗ trợ giao thức đồng bộ.
2. Đèn sáng lờ đờ hoặc không sáng: Thường do sụt áp trên đường dây quá dài. Cần kiểm tra tiết diện dây dẫn hoặc bổ sung bộ nguồn phụ (Power Booster).
3. Lỗi Ground Fault: Do dây nguồn của đèn bị chạm vỏ hoặc ẩm ướt, cần kiểm tra lại cách điện của đường dây.

Servo Dynamics Engineering: Nhà phân phối chính thức được ủy quyền của Mircom tại Việt Nam

Việc lựa chọn thiết bị báo cháy chính hãng là yếu tố sống còn của mọi công trình. Servo Dynamics Engineering tự hào là nhà phân phối chính thức được ủy quyền của Mircom (Canada) tại Việt Nam.

Chúng tôi cung cấp giải pháp tổng thể bao gồm:

• Tư vấn thiết kế hệ thống báo cháy theo tiêu chuẩn quốc tế.
• Cung cấp thiết bị: Đèn chớp, còi đèn, tủ trung tâm, đầu báo Mircom chính hãng 100%.
• Hỗ trợ kỹ thuật, lập trình và hướng dẫn vận hành hệ thống.

Hãy để chúng tôi bảo vệ công trình của bạn bằng những công nghệ báo cháy tiên tiến nhất từ Mircom.