Bộ Hiển Thị Phụ Báo Cháy: Cấu Tạo, Chức Năng và Ứng Dụng

Bộ hiển thị phụ báo cháy (Fire Alarm Annunciator) là một thành phần không thể thiếu trong các hệ thống báo cháy hiện đại, đặc biệt tại các công trình có quy mô lớn. Nó đóng vai trò là “màn hình thông báo” đặt tại các vị trí chiến lược, giúp nhân viên an ninh và lực lượng cứu hỏa phản ứng nhanh chóng, chính xác.

Bài viết này sẽ đi sâu vào cấu tạo, chức năng, ứng dụng thực tế và các tiêu chuẩn liên quan đến thiết bị quan trọng này.

Table of Contents

Bộ hiển thị phụ báo cháy là gì?

Khái niệm và vai trò của bộ hiển thị phụ trong hệ thống báo cháy

Bộ hiển thị phụ báo cháy là thiết bị được kết nối với tủ trung tâm báo cháy (FACP – Fire Alarm Control Panel) để nhân bản và hiển thị thông tin về trạng thái của hệ thống báo cháy. Thay vì phải di chuyển đến vị trí tủ trung tâm, người quản lý có thể giám sát toàn bộ sự cố (Báo cháy, Báo lỗi, Giám sát) từ xa.

Vai trò chính: Cung cấp khả năng giám sát từ xa, giúp xác định chính xác vị trí sự cố trong vòng vài giây, tối ưu hóa thời gian phản ứng trong các tình huống khẩn cấp.

Sự khác nhau giữa bộ hiển thị phụ và tủ trung tâm báo cháy

Tiêu chí	Bộ Hiển Thị Phụ Báo Cháy (Fire Alarm Annunciator)	Tủ Trung Tâm Báo Cháy (FACP)
Chức năng	Hiển thị thông tin và trạng thái hệ thống. Có thể thực hiện một số lệnh điều khiển cơ bản (Reset, Silence).	Xử lý thông tin, cấp nguồn, điều khiển toàn bộ hệ thống (đầu báo, còi, đèn, thiết bị ngoại vi).
Vị trí lắp đặt	Đặt tại các vị trí dễ thấy (sảnh chính, phòng bảo vệ, trạm gác).	Thường đặt tại phòng điều khiển trung tâm hoặc phòng kỹ thuật.
Tính độc lập	Không hoạt động độc lập, phải kết nối với FACP.	Hoạt động độc lập, là “bộ não” của hệ thống.

Khi nào cần sử dụng bộ hiển thị phụ?

Bộ hiển thị phụ là cần thiết cho các công trình có đặc điểm sau:

Quy mô lớn: Tòa nhà cao tầng, khu công nghiệp, bệnh viện, trường đại học… nơi khoảng cách từ vị trí tủ trung tâm đến các khu vực khác là rất xa.
Nhiều lối ra vào/Vị trí giám sát: Cần đặt thiết bị hiển thị tại nhiều điểm để nhân viên bảo vệ ở mọi ca trực đều có thể kiểm soát.
Yêu cầu kỹ thuật: Theo tiêu chuẩn PCCC, cần có điểm giám sát tại phòng trực hoặc sảnh chính, nơi tủ trung tâm không thể đặt được.

Cấu tạo của bộ hiển thị phụ báo cháy

Bộ hiển thị phụ thường có cấu tạo đơn giản và bền bỉ, được thiết kế để hoạt động ổn định 24/7.

Màn hình hiển thị (LCD/LED)

Màn hình LCD/Đồ họa (Graphic Display): Phổ biến trong các hệ thống địa chỉ (Addressable), có khả năng hiển thị chi tiết mã địa chỉ, tên thiết bị, vị trí chính xác (ví dụ: “Báo khói P101 Tầng 5 – Cánh Đông”).
Màn hình LED (Conventional Display): Phổ biến trong hệ thống quy ước, chỉ hiển thị số vùng (Zone) có sự cố.

Đèn báo trạng thái (Fire, Fault, Alarm…)

Các đèn LED trạng thái (thường là màu vàng, đỏ hoặc xanh lá) cung cấp thông tin tổng quan nhanh:

FIRE (Đỏ): Báo hiệu có cháy thực sự.
FAULT/TROUBLE (Vàng/Amber): Báo hiệu lỗi kỹ thuật (đứt dây, chạm mạch, lỗi thiết bị).
SUPERVISORY (Xanh lá/Vàng): Báo hiệu tình trạng giám sát (ví dụ: van nước bị đóng, hệ thống chữa cháy có vấn đề).
AC ON (Xanh lá): Hệ thống đang hoạt động bằng nguồn điện lưới.

Bộ vi xử lý và module nhận tín hiệu

Đây là “trái tim” của bộ hiển thị phụ, chịu trách nhiệm nhận dữ liệu từ tủ trung tâm (qua cáp RS-485, CANbus hoặc Loop Addressable) và chuyển đổi thành thông tin hiển thị trên màn hình.

Các nút chức năng của bộ hiển thị phụ báo cháy:

Các nút chức năng cơ bản giúp người vận hành quản lý sự cố:

ACKNOWLEDGE (Thừa nhận): Xác nhận đã nhận biết sự kiện.
SILENCE (Tắt chuông/còi): Tạm thời ngắt âm thanh báo động.
RESET (Cài đặt lại): Khởi động lại hệ thống sau khi sự cố đã được xử lý.
LAMP TEST (Kiểm tra đèn): Kiểm tra tất cả các đèn LED có hoạt động bình thường không.

Vỏ hộp, cổng kết nối và tiêu chuẩn chống cháy

Vỏ hộp thường làm bằng kim loại hoặc nhựa ABS chống cháy, được thiết kế để bảo vệ các linh kiện bên trong khỏi tác động môi trường. Thiết bị phải đạt các tiêu chuẩn chống cháy và độ bền nhất định (như IP rating).

Chức năng của bộ hiển thị phụ báo cháy

Hiển thị vị trí khu vực đang báo cháy

Đây là chức năng quan trọng nhất. Trong hệ thống địa chỉ, màn hình hiển thị chính xác số vòng (Loop), số thiết bị (Device) và mô tả chi tiết vị trí đã lập trình sẵn.

Hiển thị lỗi hệ thống (Fault, Trouble)

Bộ hiển thị phụ không chỉ cảnh báo cháy mà còn thông báo ngay lập tức nếu có lỗi kỹ thuật (ví dụ: “Short Circuit Loop 1,” “Detector 10 Tầng 7 Missing”). Điều này giúp việc bảo trì được thực hiện kịp thời, tránh tình trạng hệ thống bị tê liệt khi có hỏa hoạn.

Hỗ trợ giám sát từ xa tại nhiều vị trí

Trong các khu phức hợp, có thể lắp đặt nhiều bộ hiển thị phụ tại các điểm xa nhau, cho phép nhiều người giám sát hệ thống cùng lúc, đảm bảo không bỏ sót bất kỳ tín hiệu khẩn cấp nào.

Tối ưu hoá vận hành và phản ứng nhanh khi có sự cố

Khả năng hiển thị thông tin chi tiết giúp nhân viên PCCC di chuyển thẳng đến điểm sự cố mà không mất thời gian xác định vị trí, rút ngắn thời gian phản ứng và giảm thiểu thiệt hại.

Kết nối với hệ thống báo cháy địa chỉ và quy ước

Bộ hiển thị phụ được thiết kế để tương thích với cả hai loại hệ thống phổ biến:

Hệ thống quy ước (Conventional): Hiển thị theo vùng (Zone).
Hệ thống địa chỉ (Addressable): Hiển thị theo địa chỉ chính xác của từng thiết bị.

Bộ hiển thị phụ Mircom và các thương hiệu phổ biến

Đặc điểm nổi bật của bộ hiển thị phụ Mircom

Mircom là thương hiệu báo cháy hàng đầu thế giới đến từ Canada, nổi bật với các giải pháp mạng lưới (Networking) tiên tiến và độ ổn định cao.

Ví dụ tiêu biểu: Bộ hiển thị phụ Mircom RAXN-4000LCDGC

Tính năng kép: Có thể hoạt động như màn hình hiển thị chính hoặc bộ hiển thị phụ mạng từ xa (Network Remote Annunciator).
Màn hình đồ họa màu: Sử dụng màn hình LCD màu độ phân giải cao (thường 6.5 inch) với đèn nền tăng cường, hiển thị thông tin khẩn cấp theo màu sắc (Color-Coded Event Indication) giúp nhận biết tình huống ngay lập tức.
Khả năng mở rộng: Có thể kết nối vào bất kỳ nút mạng nào của tủ FleX-Net™ FX-4000N để giám sát toàn bộ hệ thống mạng.
Giao diện thân thiện: Hệ thống menu đơn giản, bàn phím điều hướng, hỗ trợ đa ngôn ngữ.

So sánh Mircom, Hochiki với Notifier, Apollo, GST, Horing Lih

Trên thị trường Việt Nam, ngoài Mircom, các thương hiệu sau cũng rất phổ biến:

Thương hiệu	Xuất xứ	Phân khúc & Đặc điểm nổi bật
Mircom	Canada	Cao cấp, chuyên về hệ thống mạng lưới lớn, giải pháp toàn diện, màn hình hiển thị đồ họa tiên tiến.
Hochiki	Nhật Bản	Trung – Cao cấp, nổi tiếng về độ bền, ổn định, và khả năng chống báo giả tốt, rất phổ biến tại Việt Nam.
Notifier	Mỹ	Cao cấp, giải pháp thông minh, phù hợp với các công trình lớn yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế và khả năng tích hợp sâu.
Apollo	Anh	Cao cấp, tập trung vào công nghệ đầu báo thông minh và các giải pháp báo cháy đặc biệt.
GST	Trung Quốc	Trung cấp, giá thành cạnh hợp lý, phát triển mạnh về các dòng sản phẩm địa chỉ.
Horing Lih	Đài Loan	Tầm trung, phổ biến với các hệ thống quy ước, dễ lắp đặt và bảo trì.

Lựa chọn bộ hiển thị phụ phù hợp với hệ thống hiện có

Việc lựa chọn phải dựa trên nguyên tắc đồng bộ hóa:

Tương thích thương hiệu: Bộ hiển thị phụ bắt buộc phải cùng thương hiệu và dòng sản phẩm với tủ trung tâm để đảm bảo giao tiếp tín hiệu chính xác và ổn định.
Loại hệ thống: Nếu FACP là loại địa chỉ (Addressable) thì phải chọn bộ hiển thị phụ địa chỉ để tận dụng khả năng hiển thị vị trí chính xác.
Môi trường: Xem xét tiêu chuẩn chống bụi, chống ẩm (IP rating) nếu lắp đặt trong nhà xưởng hoặc khu vực ẩm ướt.

Ứng dụng của bộ hiển thị phụ báo cháy

Bộ hiển thị phụ được lắp đặt tại hầu hết các loại hình công trình đòi hỏi hệ thống báo cháy chuyên nghiệp.

Chung cư, tòa nhà cao tầng

Được đặt tại tầng trệt (sảnh chính), tầng hầm, và phòng điều khiển an ninh, giúp nhân viên quản lý tòa nhà kiểm soát tình trạng báo cháy tại các tầng khác nhau.

Nhà xưởng – khu công nghiệp

Lắp đặt tại cổng bảo vệ hoặc các trạm gác để nhanh chóng xác định khu vực nhà xưởng, kho bãi đang gặp sự cố, giúp đội báo cháy nội bộ tiếp cận nhanh chóng.

Trung tâm thương mại – siêu thị

Giúp nhân viên an ninh tại các quầy thông tin hoặc khu vực kiểm soát ra vào biết được khu vực nào (cửa hàng nào, tầng nào) có báo động để hướng dẫn sơ tán.

Khách sạn – khu nghỉ dưỡng

Đặt tại quầy lễ tân hoặc phòng trực ban đêm, đảm bảo mọi sự cố đều được phát hiện và xử lý kín đáo, nhanh chóng mà không làm ảnh hưởng đến trải nghiệm của khách hàng.

Bệnh viện – trường học

Được lắp đặt tại phòng bảo vệ, giúp xác định chính xác khu vực (phòng học, phòng bệnh, phòng thí nghiệm) đang báo cháy, từ đó đưa ra quy trình sơ tán phù hợp cho từng đối tượng.

Sơ đồ kết nối và nguyên lý hoạt động

Kết nối với tủ trung tâm báo cháy

Bộ hiển thị phụ kết nối với tủ trung tâm qua một đường truyền dữ liệu riêng biệt. Tùy thuộc vào nhà sản xuất, đó có thể là cáp RS-485, CANbus, hoặc đôi khi là kết nối trực tiếp vào Loop Addressable.

Kết nối loop trong hệ thống báo cháy địa chỉ

Trong hệ thống địa chỉ, bộ hiển thị phụ có thể được kết nối như một thiết bị mạng, sử dụng giao thức truyền thông độc quyền của hãng để truyền tải toàn bộ dữ liệu trạng thái của tủ trung tâm.

Quy trình truyền nhận tín hiệu từ đầu báo đến hiển thị phụ

Phát hiện: Đầu báo cháy (khói, nhiệt) phát hiện sự cố.
Truyền về FACP: Đầu báo truyền tín hiệu và địa chỉ của nó về tủ trung tâm.
Xử lý: FACP xử lý tín hiệu (phân loại là Fire, Fault, Supervisory) và kích hoạt còi/đèn chính.
Hiển thị: FACP đồng thời gửi thông tin dữ liệu này qua đường truyền đến tất cả các Bộ hiển thị phụ đang kết nối.
Cảnh báo: Bộ hiển thị phụ nhận dữ liệu và hiển thị bằng đèn LED, còi và nội dung chi tiết trên màn hình LCD.

Đi dây báo cháy cho hiển thị phụ (quy định & chuẩn)

Theo quy định PCCC Việt Nam (tham khảo TCVN 5738:2021), hệ thống cáp và dây dẫn tín hiệu, dây dẫn nguồn phải đảm bảo khả năng chống cháy, chống nhiễu và cách ly điện tốt. Dây dẫn cho bộ hiển thị phụ thường là cáp tín hiệu xoắn đôi (shielded twisted pair) để đảm bảo chất lượng truyền dữ liệu RS-485/CANbus ổn định, đặc biệt trong môi trường công nghiệp có nhiều nhiễu điện từ.

Các lỗi thường gặp và cách khắc phục

Bộ hiển thị phụ không nhận tín hiệu báo cháy

Nguyên nhân: Đứt cáp truyền dữ liệu (Data bus) giữa FACP và hiển thị phụ, lỗi cài đặt địa chỉ mạng (Network Address), hoặc module giao tiếp bị hỏng.
Khắc phục: Kiểm tra độ thông mạch của cáp tín hiệu, kiểm tra đèn báo giao tiếp (TX/RX) trên module, đảm bảo địa chỉ mạng được cài đặt chính xác.

Hiển thị báo lỗi (Fault/Trouble) liên tục

Nguyên nhân: Lỗi nguồn cấp (điện áp thấp), nhiễu điện từ, hoặc lỗi firmware/phần mềm.
Khắc phục: Kiểm tra điện áp nguồn 24VDC cấp cho thiết bị, thay thế pin dự phòng (nếu có), kiểm tra cáp chống nhiễu.

Đầu báo cháy bị lỗi và cách nhận biết trên bộ hiển thị phụ

Bộ hiển thị phụ địa chỉ sẽ thông báo rõ ràng: “Trouble: Smoke Detector X, Loop Y”. Nếu lỗi là “Dirty” (Bẩn) thì cần làm vệ sinh, nếu lỗi là “Missing” (Mất kết nối) thì cần kiểm tra dây hoặc thay thế đầu báo.

Cách tắt báo cháy / mở báo cháy đúng quy trình

ACKNOWLEDGE (Thừa nhận): Nhấn nút này để cho FACP biết bạn đã nhận được tín hiệu.
SILENCE (Tắt còi): Nhấn nút này để ngắt âm thanh báo động (Chỉ nên thực hiện sau khi đã xác định rõ sự cố).
INVESTIGATE (Điều tra): Đi đến vị trí sự cố để xác nhận tình hình.
RESET (Cài đặt lại): Chỉ nhấn nút này sau khi sự cố cháy đã được xử lý hoàn toàn.

Nguyên nhân hệ thống báo cháy bị lỗi và cách xử lý

Hầu hết lỗi hệ thống (System Fault/Trouble) đều liên quan đến nguồn điện (Mất nguồn AC, Hỏng ắc quy) hoặc lỗi giao tiếp mạng. Việc đầu tiên là kiểm tra nguồn và sau đó sử dụng các nút chức năng để cô lập/Reset khu vực bị lỗi.

Tiêu chuẩn và quy định lắp đặt bộ hiển thị phụ

Để đảm bảo hiệu quả của hệ thống, việc lắp đặt phải tuân thủ các quy chuẩn Việt Nam.

Tiêu chuẩn PCCC Việt Nam (TCVN 5738, 3890…)

TCVN 5738:2021: Quy định về yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống báo cháy tự động, bao gồm cả các yêu cầu về vị trí, khả năng cấp nguồn dự phòng và tính ổn định của trung tâm báo cháy và các thiết bị hiển thị/điều khiển từ xa.
TCVN 3890:2009: Quy định về phương tiện PCCC cho nhà và công trình, quy định vị trí đặt các tủ trung tâm, nút ấn và yêu cầu chung về an toàn cháy.

Quy định vị trí lắp đặt trong công trình

Bộ hiển thị phụ phải được lắp đặt tại:

Các vị trí có người trực 24/24 (Phòng bảo vệ, Phòng điều khiển trung tâm).
Các lối ra vào chính, sảnh chính (Lễ tân), hoặc những nơi dễ tiếp cận bởi lực lượng cứu hỏa.

Khoảng cách, độ cao và yêu cầu dây dẫn

Độ cao: Thường đặt ở độ cao dễ quan sát và thao tác (khoảng 1.2m – 1.5m so với mặt sàn).
Dây dẫn: Phải là dây chuyên dụng cho PCCC (chống cháy/chịu nhiệt) theo yêu cầu của FACP và TCVN.

Yêu cầu nghiệm thu và kiểm định hệ thống báo cháy

Hệ thống báo cháy, bao gồm cả bộ hiển thị phụ, phải trải qua quá trình nghiệm thu chặt chẽ của cơ quan PCCC có thẩm quyền. Bộ hiển thị phụ phải chứng minh được khả năng nhận và hiển thị chính xác mọi tín hiệu báo cháy/báo lỗi từ tủ trung tâm.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

Bộ hiển thị phụ và bộ điều khiển phụ khác nhau thế nào?

Bộ hiển thị phụ (Annunciator) chủ yếu để xem thông tin. Bộ điều khiển phụ (Remote Control Panel) có chức năng tương tự, nhưng có thể bao gồm nhiều nút điều khiển và khả năng can thiệp sâu hơn vào hệ thống (ví dụ: kích hoạt hoặc ngắt các thiết bị ngoại vi).

Có cần lắp bộ hiển thị phụ cho nhà xưởng nhỏ?

Đối với nhà xưởng nhỏ, nếu tủ trung tâm báo cháy được đặt ở vị trí dễ quan sát (ví dụ: gần cổng chính), có thể không bắt buộc. Tuy nhiên, nếu tủ trung tâm đặt trong phòng kỹ thuật khuất, việc lắp một bộ hiển thị phụ tại cổng gác là rất cần thiết để đảm bảo phản ứng kịp thời.

Một hệ thống báo cháy có thể lắp bao nhiêu bộ hiển thị phụ?

Số lượng phụ thuộc vào khả năng mở rộng của tủ trung tâm báo cháy (FACP) và giao thức mạng của hãng sản xuất. Hệ thống Mircom FleX-Net có thể hỗ trợ nhiều bộ hiển thị phụ trên mỗi nút mạng và mở rộng trên toàn bộ mạng lưới.

Bộ hiển thị phụ có hoạt động được khi mất điện không?

Có. Bộ hiển thị phụ được cấp nguồn từ tủ trung tâm báo cháy (FACP). FACP luôn có nguồn dự phòng (ắc quy) với dung lượng đảm bảo hệ thống hoạt động ít nhất 24 giờ ở chế độ thường trực và 1 giờ ở chế độ báo động (theo TCVN 5738:2021).

Các lỗi thường gặp của bộ hiển thị phụ và cách xử lý

Các lỗi phổ biến nhất là Communication Failure (Mất giao tiếp) do đứt cáp hoặc lỗi nguồn. Cách xử lý là kiểm tra nguồn 24VDC và đường truyền dữ liệu RS-485/CANbus.

Giới thiệu: Bộ hiển thị phụ Mircom RAXN-4000LCDGC

Bạn muốn giám sát hệ thống báo cháy từ xa? Bộ hiển thị phụ Mircom RAXN-4000LCDGC là giải pháp hoàn hảo. Thiết bị này hoạt động như một bản sao chính xác của màn hình Tủ trung tâm báo cháy FleX-Net FX-4000, giúp bạn mang tất cả thông tin quan trọng đến bất kỳ vị trí nào.

Với màn hình LCD màu lớn, thiết bị có thể hiển thị tới 8 sự kiện trên mỗi trang, giúp bạn đọc và hiểu thông tin khẩn cấp một cách nhanh chóng. Giao diện thân thiện, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ và có thể mở rộng, giúp thiết bị này cực kỳ linh hoạt.

Servo Dynamics Engineering: Nhà phân phối ủy quyền Mircom tại Việt Nam

Để đảm bảo hệ thống báo cháy của bạn đạt tiêu chuẩn cao nhất về an toàn và độ tin cậy, việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín là yếu tố then chốt.

Servo Dynamics Engineering là Nhà phân phối ủy quyền chính thức của Mircom tại Việt Nam. Chúng tôi cam kết cung cấp các sản phẩm báo cháy Mircom chính hãng, bao gồm các dòng Bộ hiển thị phụ tiên tiến như RAXN-4000LCDGC, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và TCVN nghiêm ngặt.

Với đội ngũ kỹ sư chuyên nghiệp và kinh nghiệm triển khai dự án báo cháy trên toàn quốc, Servo Dynamics Engineering không chỉ cung cấp thiết bị mà còn mang đến giải pháp toàn diện từ thiết kế, lắp đặt, lập trình đến bảo trì hệ thống, đảm bảo công trình của bạn luôn được bảo vệ an toàn.